Cirque du SchiaparelliElsa Schiaparelli

Cirque du Schiaparelli

Modeontwerper Elsa Schiaparelli was begin vorige eeuw baanbrekend met haar originele ontwerpen en accessoires.

Hartje Parijs, Place Vendôme. In een hoek van het beroemde plein prijkt op een witte luifel de sierlijke handtekening van Elsa Schiaparelli. Vanaf halverwege de jaren dertig van de vorige eeuw is het daar, op nummer 21, een komen en gaan van filmdiva’s als Marlene Dietrich, Greta Garbo, Lauren Bacall en Mae West. Vlak naast de boetiek, in Hôtel Ritz, bewoont Coco Chanel suite 227-228. ze heeft hier mooi zicht op de zaak van haar concurrent, de in Rome geboren Schiaparelli (1890-1973). De faam van de Italiaanse reikt in die jaren tot ver over de Franse grens .In Amerika is ze een ster, groter dan Coco Chanel. Inmiddels zijn de zaken omgedraaid en komt de naam Schiaparelli nog slechts voorbij op veilingsites als eBay, waar verzamelaars bieden op Schiaparelli’s licentie producten, zoals sieraden en parfums die allang uit de handel zijn. In 1954 moet Schiaparelli haar modehuis wegen faillissement sluiten. 

Dat de Italiaanse niet zomaar een voetnoot is in de modegeschiedenis, wordt eens te meer duidelijk als The Metropolitan Museum of Art haar op een grote dubbele expositie verbindt aan Miuccia Prada.
In 2007 kopt de modepers: ‘Schiaparelli herleeft!’ als Diego Della Valle de rechten koopt van het in 1927 opgerichte modehuis. Della Valle, baas van de luxe labels Tod’s , Hogan en Roger Vivier, zou zelfs al in gesprek zijn met de Britse ontwerper Gilles Deacon, bewonderaar van Schiaparelli.

Een herlancering is uitgebleven. Want hoe recamp je een modehuis dat in de jaren dertig en veertig minstens even groot was als Chanel, Lanvin en Balenciaga en bovendien baanbrekend in een surrealistische stijl? Een welhaast onmogelijke taak.

Restaurant dressing

Anders dan de meeste ontwerpers, breekt Schiaparelli in 1927 niet door met een revolutionair silhouet, maar met een simpel truitje. Die truien passen in Schiaparelli’s concept restaurant dressing. Dit houdt in dat de focus ligt op schouders en borst, kortom: wat je boven de tafel ziet. De breisels met trompe-l’oeil-motieven, waaronder een model met strik, zijn een rage in 1927. Het Parijse Ritz zit in no time vol mondaine dames in Schiaparelli’s strik truien.

Net als Miuccia Prada, die als student lonkt naar de politiek en haar carrière in de mode begint als tassenontwerper, heeft Schiaparelli in eerste instantie geen mode ambities. Ze studeert filosofie, wil schrijfster worden en publiceert zelfs een dichtbundel. Haar nogal gewaagde, seksueel getinte pennenvruchten schrikken haar gelovige ouders dusdanig af dat ze hun rebelse dochter naar een Zwitsers klooster sturen. Dit werkt echter averechts, als ze na enkele omzwervingen huiswaarts keert met een zekere graaf De Wendt de Kerlor. Elsa trouwt overhaast en vertrekt naar Amerika. In New York ruilt de graaf de inmiddels zwangere Esa in voor de beroemde Amerikaanse danseres Isadora Duncan. Blut en gedeprimeerd keert Schiaparelli met babydochter Gogo terug naar Europa, om in Parijs haar gelukt te zoeken.

Handschoenen van Picasso

Een ontmoeting met de gevierde couturier Paul Poiret brengt haar in aanraking met mode. Ze is bijna veertig als ze carrière maakt met haar strik truien; een volgende hit is een gebreid mutsje, The Mad Cap. Met bizarre ontwerpen en accessoires, een schoen als hoed een telefoon als tas, knopen in de vorm van paardjes, onderscheidt ze zich van tijdgenoten als Lanvin, Rochas en Chanel. De laatste typeert haar denigrerend als ‘die Italiaanse kunstenares die kleren maakt’. Schiaparelli is inderdaad minder geobsedeerd door pasvorm dan haar via Chanel, die uren werkt aan een mouwinzet.

Elsa Schiaparelli werkt graag samen met kunstenaars. Pablo Picasso schets handschoenen met fel rode nagels, Jean Cocteau ontwerpt dessins, Salvador Dali’s surrealistische schilderij Anthropomorphic Cabinet inspireert haar tot een mantelpak met zakken voorzien van het sluitwerk van laatjes. De Lobsterdress, een avondjurk met kreeftdessin van Dalí, wordt beroemd wanneer de Amerikaanse Wallis Simpson, de echtgenote van de Britse afgetreden koning Edward, hem draagt.

Controverse is er ook rondom Schiaparelli, die in de jaren dertig sympathiseert met het fascisme. Haar salon in Londen is volgens de FBI de geheime ontmoetingsplaats van de gescheiden Simpson en Edward, eveneens een stel met sympathieën voor de, volgens hen ‘kordate’ manier waarop Hitler en Mussolini in hun landen de orde handhaven.

Shocking pink

Zakelijk gezien slaat Schiaparelli haar slag in Amerika. Goudmijn zijn de vele licentiecontracten die ze afsluit voor artikelen als hoeden, panty’s en tassen, die onder haar naam geproduceerd worden.

Schiaparelli ontwerpt, in die tijd tamelijk uniek, aan de hand van thema’s als muziek, astrologie en commedia dell’arte. De Circus-collectie uit 1938 is een visueel hoogtepunt, met kleurrijke harleijnmotieven, olifanten geborduurde op bolero’s en hoedjes die lijken op omgekeerde ijshoorns. De term shocking pink wordt een begrip nadat Schiaparelli een collectie toont in alleen roze tinten. In 1939 lanceert ze het parfum Shocking in een vrouwentorsoflacon. Eveneens gedurfd voor die tijd is een ‘stof’ als rhodophane, een synthetisch, aan cellofaan verwant transparatn materiaal waarvan Schiaparelli capes, ceintuurs en shawls maakt, die goed verkopen in haar boetiek aan de Place Vendôme. De boetiek is nu eens ingericht als boot, dan weer als vogelkooi, naar een ontwerp van interieurontwerper Jean-Michel Frank. De extravagantie van Schiaparelli past bij de decadente tijdgeest van de jaren dertig, waarin uitbundige verkleedfeesten aan de orde van de dag zijn.

Maar mini-jurken, nee

De Tweede Wereldoorlog maakt een eind aan alle onbezonnenheid. Na de oorlog beleeft Schiaparelli geen lol meer aan mode, ze heeft het gehad. Ze krijgt concurrentie van ontwerpers als Christian Dior, die in 1947 doorbreekt met een getailleerd jasje en een lange wijd uitstaande rok, de New Look. Wanneer Elsa Schiaparelli in 1954 haar faillissement onder ogen moet zien, zet ze er resoluut een punt achter. Klagen heeft de trotse ontwerper nooit gedaan volgens haar kleindochter, actrice Marisa Berenson, die zich verbaast hoe conservatief ze op latere leeftijd is geworden. De mini-jurken die Berenson in de jaren zestig droeg, vond oma verschrikkelijk.

Wat weet jij van Elsa Schiaparelli? Laat het weten in de reacties 🙂

Bron: G, Koning. (2012). Cirque du Schiaparelli. Vogue Nederland – Mei 2012, 54-55.

Bekijk meer leuke en interessante artikelen over modeontwerpers.

Antique met Jan Taminiau

Antique met Jan Taminiau

Hysterische kroonluchters, glinsterende karafstoppen: in zijn oma’s antiekwinkel zag Jan Taminiau ‘alles wat hij nergens anders zag’. Het vormde hem als ontwerper, van mode en interieur.

Lees verder…

Laden…

Er is iets fout gegaan. Vernieuw de pagina en/of probeer het opnieuw.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s